СПИД – ин бемории ахлоқӣ аст

Аз рӯи маълумотҳои охири оморӣ, миқдори гирифторони бемории Вируси Норасоии Масъунияти Одам/Бемории Пайдоиши Норасоии Масъуният дар водии Зарафшон, ба 398 нафар расидааст, ки аз ин миқдор 99 нафар занон ва нафар 8 кӯдакон будаанд. Ин нукта дар як ҳамоише вобаста ба пешгирии бемории ВНМО/БПНМ дар шаҳри Панҷакент  зикр гардид.

Табибон мегӯянд, даҳҳо ҳолати аз падару модари гирифторони ин намуди беморӣ, ба дунё омадани кӯдакони солим низ ба қайд гирифта шудаанд. Ба андешаи коршиносони соҳа, имрӯз агар бемории ВНМО ошкор ва бемор саривақт табобат гирад, имкон дорад эҳтимол, дар 99% аз онҳо кӯдаки солим таваллуд шавад.

 Неъматулло Авезов, духтури сироятшинос мегӯяд, пештар СПИД-ро “вабои аср” мегуфтанду аз беморони сироятёфта, дар ҳарос буданд ва аз эшон парҳез мекарданд. Ҳоло бошад сатҳи фаҳмиши мардум баланд рафта истодааст ва бояд донанд, ки бемории ВМНО на он беморие ҳаст, ки тариқи салом кардану, якҷо гаштану аз либос ё аз як зарф истифода бурдан, тавассусти газидани ҳашарот, оғӯшкашӣ  ва ғайраҳо намегузарад. 

Ин бемори бо 3 роҳи асосӣ: алоқаи ҷинсӣ, тариқи хун ва аз модар ба кӯдак мегузарад. 

Бемории ВНМО/БПНМ бемории ахлоқӣ мебошад ва аз ахлоқи ҳар шаҳрванд вобастагӣ дорад – мегӯяд Неъматулло Авезов.

Ба андешаи ин табиб, дар Руссияву Қазоқистон ва дигар давлатҳо ҳолатҳое буданд, ки одамон аз беаҳмиятии баъзе табибон бо нодуруст гузаронидани хун ба одамони солим, гирифтори ин беморӣ шудаанд. Аз ин рӯ  онҳо гуноҳ нестанд, ки аз хатогии касе ба ин беморӣ печиданд. Ин гуна одамонро маҳкум намудан нодуруст аст.

Дар шаҳри Панҷакент як ташкилоти ҷамъиятие бо номи “Бузург” бо беморони СПИД ҳамкорӣ дорад ва байни онҳо корҳои фаҳмондадиҳӣ мегузаронад. Кормандони ин ташкилот мегӯянд, мо бо ҳама гирифторони бемории СПИД ҳамкории зич дорем ва аз рӯи қонунҳои мавҷуда ному насаби гирифторони ин беморӣ махфӣ нигоҳ дошта мешавад.                                                                                                                          

М.Д, як зане, ки гирифтори бемории ВНМО/БПНМ шудааст, мегӯяд ба ӯ аз шавҳараш ин беморӣ гузаштааст ва шавҳараш дар Руссия ҳангоми истифодаи сӯзандору ба ВНМО/БПНМ гирифтор гардидааст. Ин зан мегӯяд то 2 сол аз ин хабар надошт.

- Оҳиста – оҳиста, худро дигар хел ҳис кардам ва ахиран бо тавсияи як дугонаам барои супоридани хун ва муайян кардани беморӣ ба маркази мубориза бо бемории ВНМО рафтам. Пас аз ташхиш маълум гардид, ки ман низ гирифтори ВНМО шудаам. Ҳоло пайваста табобат мегирам, доруҳо ба мо ройгон дода мешавад. Табибон мегӯянд, бо истифодаи ин доруҳо метавонам боз солҳои дароз саломатиамро нигоҳ дорам – изҳор медорад хонум М.

Абдуразоқ Тошев, сарвари маркази ВНМО/БПНМ дар шаҳри Панҷакент мегӯяд, дар чанд соли охир аз падарону модароне, ки гирифтори бемории СПИД буданд, 45 нафар кӯдакони солим ба дунё омаданд.
Ба андешаи  мутахасисон, бояд ҳар як шаҳрванд аз алоқаи ҷинсии тасодуфи худдорӣ ё рифоларо истифода барад, мӯътодон ва ё истифодабарандагони маводи мухаддир бояд аз роҳҳои бехатар ё сӯзандоруҳои яккарата исфифода кунанд. 
Таъмини сӯзандору ва рифолаҳо дар марказҳои мубориза бо СПИД ройгон ба роҳ монда шудааст. 
Пешгирии беморӣ аз табобати он осонтар аст, пас худ ва наздиконатонро аз бемории ВНМО эҳтиёт кунед!

Хуршед Фозилов

ШАКЛИ НАВУ МУШКИЛОТИ КУҲНАИ НАФАҚА ДАР ТОҶИКИСТОН

Дар Тоҷикистон тӯли ду сол мешавад, ки шакли нави пешниҳоди нафақа роҳандозӣ мешавад, ки ба гуфти масъулин нисбат ба низоми пешинаи он беҳтар будааст.

Ин низом дар асоси  қонуни ҶТ «Дар бораи нафақаҳои суғуртавӣ ва давлатӣ» дар амал татбиқ шуда истодааст.

Қонуни Нафақа Converted by on Scribd

Абдураҳмон Ҳакимзода, сардори раёсати таъминоти сиёсати суғуртаи иҷтимоӣ ва нафақаи Агентии суғуртаи иҷтимоӣ ва нафақаи ҶТ мегӯяд, низоми нави суғуртавӣ, ки аз ибтидои соли 2017 ба амал татбиқ  гардид, ба шаҳрвандон имкон медиҳад, ки минбаъд аз рӯи пардохти андози суғуртавии  дар тӯли тамоми фаъолияти кориашон пардохт намуда, дар пирӣ нафақа бигиранд.

Аммо таҳлилгарон мегӯянд низоми нави нафақа низ комил нест ва он танҳо ба манфиати онҳое равона шуда аст, ки дар давраи кориашон маоши баланд мегиранду аз ин ҳисоб андози иҷтимоиро пардохт мекунанд.

Тавре Зулфиқори Исмоилиён, шореҳи масоили иқтисодӣ зимни суҳбат бо мо гуфт,  он шаҳрвандон, ки  дар вақти фаъолият маоши кам мегиранд, гунаҳкор нестанд, ки боз дар пирӣ ҳам бо нафақаи ночиз таъмин мегарданд:

Дар байни нафақагирон ҳам, онҳое кам нестанд, ки аз меъёри нав ва ҳаҷми нафақаи имрӯзаашон норозианд. Дар ин миён ҳатто нафаронеро низ вохӯрдан, мумкин аст, ки дар бораи низоми нафақа чи ки ҳатто дар бораи читавр ба нафақа баромадан маълумот надоранд.  Ин нафарон ҳарчанд синну солашон ба нафақа расидааст, аммо аз ин имтиёзи давлат бархӯрдор нестанд.

Ба андешаи коршиносон нобаробариҳо дар низоми нави нафақа кам нест. Аз ҷумла, вақте нафароне, ки бо тартиби гузашта ба нафақа баромадаанд, наметавонанд аз 800 сомонӣ зиёд нафақапулӣ гиранд.

54
Infogram

-          Шояд он нафароне, ки меъёр доранд, дар гузашта зиёд кор карда буданду аз ҳисоби маоши хеш ба буҷа андози иҷтимоии зиёд пардохтаанд, ки метавонист он маблағҳои пардохтаашон даромади нафақаашонро зиёд кунад - мегӯянд бархе соҳибназарон.

Ҳамчунин хориҷ кардани як модда аз қонуни пешина дар бораи нафақа, ки гуфта мешуд: “андозаи ҳадди ақали нафақа набояд аз андозаи ҳадди ақали маош кам бошад” боиси нигаронии коршиносон гардидааст.

Коршинос Зулфиқор Исмоилиён, ба он бовар аст, ки дар таҳияи ин қонун ба саросемагӣ роҳ дода шудаасту он ба ислоҳот ниёз дорад.

БУТСИҲОИ КАНДА ВА ОБ БО САТИЛ: БЕЧОРАГИИ ДАСТАИ ФУТБОЛИ “ЗАРАФШОН”

"Чандин сол аст, ки дар тими "Зарафшон” бозӣ мекунам, вале боре ҳам касе ба ман на либос додааст ва на пойпӯши варзишӣ. Бо ҳамин бутсии кӯҳнаам, ки чандин ҷояш дарбеҳ карда шудааст, аз ноилоҷӣ бозӣ мекунам. Моро таъна мезананд, ки ягон бор ғалаба намекунед, аммо боре ҳам ягон масъулин намегӯянд, ки чӣ ҳол доред, ба шумо чӣ лозим аст, чӣ намерасад? Ақалан дар бозиҳо бароямон об намеоранд, обро аз сатил менӯшем...”

Дастаи футболи "Зарафшон”-и шаҳри Панҷакент, дар зиёда аз 10 вохӯрии охир бо дигар дастаҳои футболи мамлакат дар Лигаи якум, ягон маротиба ғалаба ба даст наовардааcт. Айни замон дастаи мазкур дар ҷадвали мусобиқот байни дастаҳои Лиаи якум, дар ҷои охир қарор дорад.
Футболбозони ин тим сабаби суст будани дастаи мазкурро дар бетавҷҷӯҳии ҳукумати маҳаллӣ нисбат ба даста ва бозингарон ва набудани маблағ медонанд.
Як бозингари дастаи "Зарафшон” бе овардани номаш мегӯяд: "Даста автобус надорад, сарулибосамонро худамон мехарем, барои бозиҳоямон дар сафарҳо ҳукумат маблағи ночиз ҷудо мекунад, баъзан вақт ин маблағҳо ба хӯрокамон намерасад ва ҳатто ҳолатҳое шуданд, ки танҳо бо нону ангур шикам сер кардем. Ҳамчунин бозингароне, ки ҷароҳат мебардоранд, бо маблағҳои хеш захму ҷароҳаташонро табобат мекунад... Хулоса, мушкилӣ хеле дар даста зиёд аст.”
"Бо ин гуна шароит чӣ гуна дилгарм шавему чӣ хел ғалаба кунем?” – мегӯяд ин футболбоз.
Коршиносони соҳаи варзиш мегӯянд, ҳар як даста бояд суратҳисоби махсус ва дар ҳисобаш маблағ дошта бошад, аммо тавре як масъули дастаи "Зарафшон” гуфт, дар ҳақиқат суратҳисоб доранду аммо ягон сомонӣ дар ҳисобашон мавҷуд нест. Ӯ мегӯяд, дастаҳое ҳастанд, ки даҳҳо ҳазорҳо сомонӣ дар суратҳисобашон маблағ доранд, зеро сарпараст ва дастгириашон хуб аст, лекин мо баъзан вақт дар сафар пул намеёбем.

Як варзишгари собиқадори ҳамин даста гуфт: "Чандин сол аст, ки дар тими "Зарафшон” бозӣ мекунам, вале боре ҳам касе ба ман на либос додааст ва на пойпӯши варзишӣ. Бо ҳамин бутсии кӯҳнаам, ки чандин ҷояш дарбеҳ карда шудааст, аз ноилоҷӣ бозӣ мекунам. Моро таъна мезананд, ки ягон бор ғалаба намекунед, аммо боре ҳам ягон масъулин намегӯянд, ки чӣ ҳол доред, ба шумо чӣ лозим аст, чӣ намерасад?”
"Ақалан дар бозиҳо бароямон об намеоранд, обро аз сатил менӯшем,” – мегӯяд бозингари дастаи "Зарафшон”-и Панҷакент.

Ба иддаои бозингарони дастаи "Зарафшон”, дар 15 бозие, ки дар сафар анҷом додаанд, дар 2 бозиаш ба ҷои 11 нафар ҳамагӣ 8-нафарӣ ва дар 2 вохӯрии дигар 9-нафарӣ ба майдон баромадаанд, ки сабабаш нарафтани футболбозон дар вохӯриҳои дар сафарбуда мебошад. Аз сабаби дилгарм набудан варзишгарон баъзан вақт ба дигар шаҳру ноҳияҳо ба бозӣ намерафтаанд.
Дар ҳамин ҳол, як манбаъ аз Панҷакент мегӯяд, корхонаи муштараки "Зарафшон”, ки дар шаҳри Панҷакент воқеъ аст, ҷои дастгирии дастаи футболи "Зарафшон” ба дастаи "Хуҷанд”-и Хуҷанд кӯмаки молӣ мерасонад.

Масъулини даста мегӯянд, воқеъан чаро, заводи алюминиум дастаи "Регар ТадАЗ”-ро, фурудгоҳи Хуҷанд дастаи "Парвоз”-ро, "Барқи Тоҷик” дастаи ”Энергетик” ва дигар корхонаҳо дастаҳои алоҳидаро сарпарастӣ мекунанду КМ "Зарафшон” дастаи моро дастгириву сарпарастӣ намекунаду ба дастаи "Хуҷанд” кӯмак мерасонидааст?
Дастаи футболи "Зарафшон”-и шаҳри Панҷакент, ягона дастаи футбол дар водии Зарафшон аст, ки дар Лигаи якуми мамлакат оид ба футбол бозӣ мекунад. Ин даста охирон маротиба соли 2011 ба Лигаи олӣ роҳхат гирифта буд, аммо он замон ҳам дучори мушкили молӣ шуда, базӯр як сол дар Лигаи олӣ бозӣ кард ва бо ҳамин дигар ин даста натавонист Панҷакентро дар Лигаи олӣ намояндагӣ кунад.
Тибқи маълумоти як манбаъ аз ҳукумати шаҳри Панҷакент, чанде пеш намояндагони Федератсияи футбол ба Панҷакент омада масъалаи ин дастаро баррасӣ кардаанд. Дар ин вохӯрӣ Федератсияи футбол ваъда додааст, ки дастаи "Зарафшон”-ро дастгирӣ хоҳад кард.